Oscar’a ne oluyor?

Endüstriyel sinemanın kalesi olan Hollywood’da bir ödül merasimi daha tamamlandı. 93. Oscar ödüllerinde kazananlar muhakkak oldu. Nomadland, beklendiği üzere büyük mükafatların sahibi oldu. Yılın en savlı üretimlerinden olan Netflix üretimi Mank büyük ödüllerden hiçbirine ulaşamadı. Yabancı sinema kategorisinde TRT ortak üretimi olan “Quo Vadis, Aida” mükafata uzanamadı. Kazananları, kaybedenleri ve salgının damga vurduğu ödül merasimi ile çok konuşulan Oscar’ın analize muhtaç noktaları az değil.

OSCAR’DA NE DEĞİŞTİ?

Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi üyelerinin oylarıyla belirlenen Oscar mükafatları, büyük yapımlı stüdyoların imallerine değil bağımsız sinema örneği diyebileceğimiz sinemalara gitmeye başladı. Son birkaç yıldır ufak tefek emarelerini gördüğümüz bu görünüm 93. Oscar merasiminde net bir halde karşımıza çıktı. Netflix üretimi olan Mank, öbür adaylara nazaran büyük bütçeli sayılır. 25 milyon dolarlık bütçesinin karşısında en yeterli sinema ve en düzgün direktör mükafatlarını alan Nomadland 5 milyon dolarlık bir imal olarak duruyor. Hollywood’da 50 milyon doların altındaki bütçeler düşük sayılır. Dünyada çok ses getiren sinemalarının bütçelerinin 150 milyon dolardan başladığını düşündüğümüzde dönüşümü fark edebiliyoruz. Christopher Nolon’ın hayal kırıklığı oluşturan sineması Tenet’in 200 milyon dolarlık bütçesiyle büyük ödüllere aday bile olamaması Oscar’daki değişime işaret ediyor.

Bu değişim birdenbire olan bir şey değil. Akademi üyelerinin çeşitlenmesi ismine son yıllarda atılan adımların sonucu. Dünyanın farklı coğrafyalarından isimlerin dahil edildiği Akademi’de oy kullananların sayısı 10 bine yaklaştı. Yalnızca Hollywood bünyesindeki sanayi içinde yer alanların oy kullanması ile dünyanın birçok bölgesinden bağımsız sinemacının da yer aldığı listeden çıkacak sonuç tıpkı olamazdı şüphesiz.

ÇEŞİTLİLİK Mİ GÖSTERİ MU?

Oscar ödüllerindeki farklılıklardan biri de eşitlik ve çeşitlilik ismine ortaya çıkan kimi ögeler. Siyahiler, LGBT-Q ögeleri, Asyalılar ve ABD’deki ‘ötekiler’ üzere problemler ile gündeme gelen sinemalar ve takımlarının talihi arttı. Nomadland’in direktörü Çinli (Çin idaresini sert formda eleştirmesinin ödülde hisse sahibi olduğu konuşuluyor). Chloé Zhao, en yeterli direktör mükafatını alan birinci asyalı bayan oldu. Daha evvel “Oscar çok beyaz” protestolarına sahne olan Akademi’nin en güzel yardımcı erkek oyuncu mükafatını siyahi olan Danial Kanuuya’ya vermesi de dikkat çekti. Merasimdeki sunumları çoklukla siyahilerin yapması da çeşitliliğin göstergesi olarak gösterinin modülü oldu. En uygun yardımcı bayan oyuncu ödülünün Koreli Youn Yuh-jung’a gitmesi de görüntüyü tamamladı.

Oscar’ın ne olduğu ve bizim için ne tabir edebileceğine dair bu sayfada daha evvel detaylı tahlil yer almıştı. Uzun uzadıya tekrar etmeye gerek yok. Kesin olan şey Oscar’ın bir gösteri olduğu ve bu gösterinin devam ettiğidir. Çeşitlilik ve eşitlik ismine atılan adımların, Hollywood’un sahne ögesinin devamı niteliğinde olduğunu düşünmek gerçekçi olacaktır.

OSCAR KAZANMANIN MALİYETİ NE KADAR?

Şimdilerde eşitlik ve çeşitlilik ismine atılan adımlar ve sonuçlarıyla gündeme gelen Oscar’ın gösteri düzeneği olduğunu ortaya koyan ve birçoğunuzun bilmediği maliyet tarafı da var. Yakın vakte kadar Oscar kazanmanın yazılı olmayan kurallarından biri kampanyalar ve harcanan bütçeler idi. Sinema stüdyoları her yıl Oscar seçmenini etkilemek için milyonlarca dolar harcıyordu. Artık bu bütçeler harcanmıyor diyemeyiz. Tahminen metotlar değişmiş olabilir. Yakın vakte kadar bu kampanyalara toplamda 100 ila 500 milyon dolar ortasında kaynak aktarıldığı biliniyordu. Mesela Hollywood Reporter’ın ön sayfasındaki bir reklam için 100 bin dolara yakın meblağın gözden çıkarılması gerekiyor. Gösteri yeri olan ve üyelerinin önemli kısmının bu gösteri düzeneğinin kesimi olduğu Oscar’da bu reklamların tesirli olmayacağını kim söyleyebilir?

“Oscar danışmanı” diye bir sıfat duymuş muydunuz? Sinema başına 30 bin dolar civarı fiyat alan bu şahıslar Akademi üyelerini Los Angeles, New York ve Londra’da özel gösterimlere davet ediyor. Danışmanlar, yasak olmasına karşın değerli ikramları Akademi üyelerine ulaştırıyor. Ferdî ilişkileri da olan danışmanlar, kimlerin kanaatini ne tarafta etkiliyor, bilemiyoruz.

Ödül alan sinemanın, ödül dışındaki yararı ne oluyor? Elbette dünya çapında şöhret. Ve bunun sinemanın hasılatına tesiri de 3 ila 15 milyon dolar ortasında değişiyor.

OSCAR NEREYE GİDİYOR?

Netflix üretimleri ve bağımsız sinemaların Oscar’ı tesiri altına aldığını görüyoruz. Bu durum gösteri düzeneğinin değiştiğini gösteriyor. Yakın gelecekte çeşitlilik ve eşitlik ismine Oscar karakterine çok da uymayan kararların çoğalacağına kesin gözüyle bakılıyor. Salgın sürecinin de tesiriyle dijital mecraların çalışmalarına gönlü kayan izleyicinin ve Akademi üyelerinin kanatlerinin Hollywood’un çarkına önemli çomak sokacağını söylemek ise hayalcilik olmaz.