Halsizlik deyip geçmeyin

Anne ve babadan kalıtsal olarak çocuklara geçen talasemi, Akdeniz ülkelerinde yaşanan değerli bir halk sıhhati sorunu. Önlenebilir bir hastalık olmasına karşın dünyada her yıl 365 bin talasemi hastası doğuyor. Kandaki oksijeni taşıyan hemoglobin proteinindeki bozukluğa bağlı olarak gelişen bu hastalık, halk ortasında Akdeniz anemisi olarak biliniyor. Doku ve organlarda oksijen yetersizliği nedeniyle halsizlik, çabuk yorulma, çarpıntı üzere şikayetlerle ortaya çıkan talaseminin ortaya çıkış riski akraba evliliğiyle daha da artıyor. Talasemi taşıyıcısı bireylerin çocuklarının hasta olma ihtimali yüzde 50 üzere önemli bir orana sahipken, evlenmeden evvel herkesin genetik test yaptırarak taşıyıcı olup olunmadığını öğrenmesi gerekiyor. Ülkemizde yaklaşık 1 milyon 300 bin talasemi taşıyıcısı birey bulunuyor.

3 FARKLI KLİNİK TABLO

Hastaneye başvuran pek çok şahısta kansızlık (anemi) şikayetinin gözlendiğine dikkat çeken Gayrettepe Florence Nightingale Hastanesi’nden İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Başak Oğuz İnan, talaseminin demir eksikliği anemisiyle karışabildiğine dikkat çekerek, hastalık belirtisi gösteren vatandaşları uyardı. İnan, talasemi hastalığının 3 klinik formda görülebildiğini söyledi.

Başak Oğuz İnan

TAŞIYICILAR BELİRTİ GÖSTERMİYOR

1-Beta talasemi minör: Bu kümede hastalığın taşıyıcısı olan bireyler yer alıyor. Talasemi taşıyıcılığı bir hastalık olmadığı için taşıyıcı bireylerde hastalık belirti ve bulgusu görülmüyor. Yapılan testlerde anemi saptanan bireylere, demir tedavisi başlansa da kan kıymetlerinde yükselme gözlenmiyor. Talasemi taşıyıcılığında teşhis kan sayımı, mikroskop altında kıymetlendirme ve hemoglobin elektroforezi üzere tetkiklerle konuyor. Bu şahıslarda hemoglobin bedeli bir ölçü düşük olduğundan demir eksikliğinin gelişmemesine dikkat edilmesi gerekiyor. Bu bireylerin demir ve C vitamini istikametinden varlıklı yiyeceklerle beslenmesi gerekiyor.

SİSTEMLİ TAKİP ÖNERİLİYOR

2-Telasemi intermedia: Bu kümede anne ve baba taşıyıcı rol üstlenirken, hastalık çocuklarda ortaya çıkmış oluyor. Belirtiler orta düzeyde seyrederken, hemoglobin kıymetleri 7-10 g/dl ortasında değişiklik gösterebiliyor. Bu kümede yer alan hastalara sistemli olmamakla birlikte kan nakli yapılabiliyor. Hastanın sistemli olarak hematoloji uzmanları tarafından takip edilmesi kıymet taşıyor.

TEDAVİ İÇİN KAN NAKLİ KOŞUL

3-Talasemi majör: Bu kümede ise anne ve baba taşıyıcıyken hastalık çocuklarda ağır biçimde ortaya çıkıyor. Çoklukla 6’ıncı ay civarı iştahsızlık, solukluk, halsizlik, karaciğer dalak büyümesi üzere bulgularla şahıslara talasemi tanısı konuyor. Hastalar hayat uzunluğu kan nakli tedavileri ve öbür dayanak tedavilere muhtaçlık duyarken, bu hasta kümesinin Hematoloji uzmanları tarafından nizamlı takip edilmesi büyük kıymet taşıyor. Kan nakline gereksinimi duyan talasemi hastalarında antioksidan alımının artırılması gerekiyor.

TEDAVİ MUCİZESİ: KÖK HÜCRE

Orta ve ağır talasemi hastası bireyler hayatları boyunca kan nakline gereksinim duyabilir. Tedavi edilmeye şahıslarda iskelet sistemi deformasyonu, patolojik kırıklar, karaciğerde fibroz ve siroz, diyabet hastalığı, tiroid bezlerinin az çalışması üzere durumlar ortaya çıkabilir. Talasemi hastalığının tedavisinde nizamlı olarak uygunlanan kan nakli, demir birikmesine yol açarak karaciğer, kalp üzere organlara ziyan verebiliyor. Hastalığın tedavisinde kök hücre nakli yüzde 91 düzeyine kadar muvaffakiyet imkanı sağlıyor.

Türkiye’de 4 bin 500 talasemi hastası var. Anne ve babadan çocuklara genetik yolla geçen bu hastalığın tespiti için 41 kentte evlilik öncesi Talasemi taraması yapılıyor. Hastalığının ülkemizde en sık görüldüğü vilayet yüzde 13 ile Antalya olurken, bu dataları yüzde 6.4 ile Edirne ve Şanlıurfa, yüzde 5.1 ile Aydın, yüzde 4.8 ile İzmir, yüzde 4.6 ile Antakya, yüzde 4.5 ile Muğla ve İstanbul takip ediyor. Hastalar hayat uzunluğu kan nakli ve başka takviye tedavilere gereksinim duyabiliyor.