Filistin kamplarında bir Türk kadını

Melek El Nimer okumak için Türkiye’den İsviçre’ye gittiğinde tanıştığı Filistinli Rami El Nimer’le evlendi. Kısa bir mühlet ABD’de yaşadıktan sonra eşinin ailesinin yanınaLübnan’a taşındı. 1968 yılında topraklarından sürülen binlerce Filistinli’nin yaşadığı Lübnan’daki kamplarda istekli olarak çalışmaya başladı. 6-8 Nisan tarihleri ortasında yapılacak olan İslam İşbirliği Gençlik Forumu (ICYF) ‘Müslüman Genç Bayanlar Zirvesi’nde konuşmacı olarak katılacak olan El Nimer’le tepe öncesi hem Filistinlilerin kaldığı kampları hem de kendi öyküsünü konuştuk.

Melek Hanım sizin İstanbul’dan Filistin kamplarına uzanan öykünüz aslında bir aşk kıssasıyla başlıyor. Aşkla çıkılan yolun sonu Filistin halkına uzanan yardım eli oluyor. Bu hikayenizden başlayarak Beyrut’a yanlışsız seyahate çıkalım mı?

1957 yılında İstanbul’da doğdum. Üsküdar Amerikan Kız Lisesi’nden mezun olduktan sonra üniversite için İsviçre’ye gittim. Benim üniversiteye gittiğim yıl ortalık çok karışık olduğu için annemler İsviçre’ye gitmemi istemişti. Birinci başta bir yıl için gittim. İsviçre’de eşim Rami ile tanışınca dönmemek için ne lazımsa yaptım. Notlarım o kadar yeterliydi ki burs aldım. Doğal annemlerin kulağına da “Kızımız dönecekti ancak burs teklif edildiği için kaldı “ demek çok beğenilen geldi. Üniversiteden sonra Boğaziçi Üniversitesi›ne master için geldim. Master’ımı tamamladıktan sonra evlendik. Eşim Filistinli ve ailesi Beyrut’ta yaşıyordu. Bir süre New Yok’ta yaşadıktan sonra Aralık 1981’de Beyrut’a yerleştik.

Burada nasıl bir hayatla karşılaştınız?

Beyrut’ta iç savaş devam ediyordu ve 1982 yazı İsrail Lübnan’ı işgal etti. İç savaş 1990 yılına kadar dürdü. Alışılmış iç savaş sırasında kimsenin aklına gelmeyecek şeylerle karşılaştık lakin bu çok uzun bir kıssa.

KAYINPEDERİMİN TEŞVİKİYLE ÇALIŞMAYA BAŞLADIM

Orada istekli olarak kamplardaki insanlara yardım etmeye nasıl karar verdiniz?

Filistin kamplarında istekli olarak çalışmaya merhum kayınpederimin takviye ve teşvikiyle başladım. Uzun yıllar çocuklarla ilgilenen bir toplumsal toplum kuruluşunu yönetim meclisinde misyon aldıktan sonra kamplarda yaşlılara hizmet veren Social Support Society’i kurdum. (https://www.thesocialsupportsociety.org/). Akabinde Unite Lebanon Youth Project https://www.ulyp.org/) gerçekleşti. Kamplarda yaşayan Filistinlilerin, gereksinimi olan Lübnanlı ve de Iraklı mülteci çocuk ve gençlere hizmet veren bir sivil toplum kurumu bu. Maksadımız Lübnan’da birbirinden başka dünyalarda yaşayan toplumların çocuk ve gençlerini bir ortaya getirmekti.

İÇ SAVAŞ HAYATIMI ETKİLEDİ

O bölgeye gittikten sonra hayatınızda neler değişti? Zorlandığınız şeyler oldu mu?

Doğal iç savaşın getirdiği zorluklar herkes üzere benim de hayatımı etkiledi. İnsan gençken fazla düşünmüyor bu türlü şeyleri. Savaş varmış, hayat nasıldır diye düşünmüyorsunuz. Lakin bunun dışında Lübnan’da kendimi hiçbir vakit yabancı üzere hissetmedim. Tıpkı bizim gibiler.

Türkiye’deki aileniz nasıl reaksiyon gösterdi? Catışma içine gitmenize nasıl baktılar?

Annemin yegane söylediği ki olağan bu eşimle tanışmadan önceydi “Bir yabancıyla evlenmenin hiçbir sakıncası yok lakin daha az sorunu olan bir milletten birisini bulamadın mı’’ olmuştu.

OKUMAK ONLARIN GELECEKLERİ İÇİN TEK DEVALARI

Mülteci gençlerin bilhassa yurt içi ve yurt dışındaki eğitimleriyle, onlara burs sağlama konusunda çalışıyorsunuz. Eğitim bu gençlerin hayatını nasıl değiştiriyor? Gözlemleriniz nedir?

Bir mülteci kampından kurtulmanın yegane yolu eğitim, bundan adım üzere eminim.. Ve de bir milletin belini kırmanın en kolay yolu da eğitimden alıkoymak . Filistinlilerin yaklaşık 70 yıldır yaşadığı, hala açık lağım akan kampları boşaltmanın uzun vadeli devasını bulduk diyoruz ortamızda. Natürel eğitimle de bitmiyor zira Lübnan’da yaşayan Filistinlilerin hiçbir sivil hakları yok. Ve de sendikası olan hiçbir meslekte çalışamıyorlar. Mezunlarımızın birden fazla Lübnan dışında iş buluyorlar ya da bulmak için ellerinden geleni yapıyorlar .

Filistin kamplarından bahsetsek. Neler anlatırsınız? En sıkıntı şartta olan kamplar hangileri? Bu kamplarla ilgili neler anlatırsınız?

Lübnan’daki Filistin mülteci kamplarının hali o kadar makûs ki ben ne kadar anlatsam kendi gözlerinizle görmedikçe anlamanıza imkan yok.

Yaşlılara moral vermek önceliğimiz

Kamplardaki yaşlılarla da çalışıyorsunuz. Onlar için toplumsal takviye fonu oluşturuyorsunuz. Yapılan çalışmalarla ilgili biraz bilgi verir misiniz? bu takviyeler yaşlıların hayatını nasıl değiştiriyor? Nasıl moral veriyor?

Benim maksadım bu yaşlıların sabah uyandıklarında bir gayelerinin olduğunu hissetmelerini sağlamaktı. Covid öncesi üç başka kampımıza gelen ve programlarımıza katılan yaşlılarımızda kampa geldiklerinde bizlere birebir şeyleri söylediler: ‘’Uyanıp buraya gelmek bizi hayata bağlıyor.’’ Hem programlara katılıyorlar hem de yemek yiyorlar. Pandemiden ötürü şu an merkezlerimiz kapalı. Lakin meskenlerine her gün yemek dağıtmaya devam ediyoruz. Yaşlıların yüzde 45’i aileleriyle yaşadığı için şu an 500’den fazla şahsa yemek dağıtılıyor. Bu üç merkezimizden ikisinin fizyoterapi klinikleri var. Klinikler hizmet vermeye devam ediyor. Klinikte çalışanların birden fazla da kendi mezunlarımızdan oluşuyor.

Türkiye onlar için çok değerli

Türkiye’den giden birinin onlara yardım etmek istemesi, yanlarında yer alması Filistin halkı için ne manaya geliyor? Oradan Türkiye nasıl görünüyor?

Filistin halkı her vakit Türkiye ve Türklere yakınlık duymuş; tabiri caizse “başka bir gözle” bakmıştır. Mesela bir seferinde Türkiye büyükelçimiz merkezlerden birisini ziyaret ettiğinde yaşlılardan birisinin “Sizi büyükelçi olduğunuz için bu kadar hoş karşıladığımızı zannetmeyin, bu yalnızca Türkiye büyükelçisi olduğunuz için’’ dediğine kulak konuğu oldum.

Herkes onları ramazanda hatırlıyor

Ramazan ayı kamplarda nasıl geçiyor?

Ramazan ayında birden teğe ne hikmetse Filistinli mülteciler herkesin aklına geliyor. Yemekler, daha çok besin paketleri dağıtılıyor. Neredeyse yardım kuruluşlarından geçilmiyor. Ondan sonra birden teğe herkes yok oluyor.

Filistinli mülteciler pek çok ülkede kamplarda. Ancak kamplar içinde en sıkıntı durumda olanlar Lübnan’da değil mi?

Çeşitli ülkelerde mülteci kamplarında yasayan Filistin mülteciler ortasında en berbat koşullarda olanlar katiyen Lübnan kamplarında yaşayanlar. Kendileri için “Biz unutulanlarız’’ diyorlar . Tahminen Filistinlilerin Lübnan kamplarındaki hayat kurallarıyla ilgili sayılar durumu daha net anlatır. Olağan bunlar kovid öncesi… Yüzde 60’ı temel muhtaçlıklarını karşılayamayacak kadar az gelir sahibi, yüzde 56’sı işsiz, yüzde 33’ü kronik hasta. Yalnızca yüzde 6’sı üniversite mezunu. Birincil ekmek kazananın ilkokulu bitirmemiş olduğu ailelerin yüzde 73’ü “yoksul“ yüzde 86’sı ise “çok yoksul’’.