Evde beslenen kuşlar alerjilere neden olabilir

Kedi ve köpek alerjilerinde olduğu üzere, konutta kuş besleyen ve alerji eğilimi olan insanlarda da kuş alerjenlerine hassaslık olabilir. Bunun sonucunda alerjik konjunktivit, alerjik rinit ve alerjik astım yakınmaları oluşabilir. Yani bilhassa hayvan yakındayken yahut kafesini temizlerken gözlerde yaşarma, kaşıntı ve kızarıklık; burunda kaşıntı, hapşırık, akıntı ve tıkanıklık; nefes darlığı, hırıltı, öksürük, göğüste sıkışma hissi üzere şikâyetler olur. Bu üslup alerjik belirtileri olan hastalara uygulanacak alerji testi paneli meskende beslenen hayvanı da içerecek formda hazırlanmalıdır. Yapılan bir çalışmada alerjik belirtileri olan ve meskende kanarya yahut muhabbet kuşu besleyen hastaların beşte birinde bu kuşların tüylerine karşı hassaslığı olduğu tespit edilmiştir. Meslekleri gereği bu kuşlarla daha ağır olarak teması olan bireylerde bu oranın daha sık olacağı iddia edilebilir. Örneğin hayvanat bahçesinde kuşlarla ilgilenen çalışanların beşte ikisinin kuş alerjenlerine hassas olduğu ve bunların yarısında alerjik belirtilerin de ortaya çıkmış olduğu saptanmıştır.

Kuş tüyü alerjisi olanlarda gelişen alerjik hastalıklardaki temel yaklaşım başka evcil hayvan alerjilerinde olduğu üzere sorumlu hayvanın (ve kafesinin) hastadan uzaklaştırılmasıdır.

Hayvanın gönderilmesi şimdi mümkün değilse alınabilecek kimi ikincil derecede tedbirler vardır:

– Kuş ve kafesi hastanın yattığı odaya sokulmamalıdır.

– Kuşa elledikten sonra eller yeterlice yıkanmadan göze, burna, ağza, yüze götürülmemelidir.

– Kuşun olduğu odada sistemli paklık yapılmalıdır.

– HEPA filtreli elektrikli süpürge kullanılmalıdır.

– Kuş kafesi nizamlı olarak (hasta dışındaki biri tarafından) temizlenmelidir.

Oluşan belirtilerin tipine ve yoğunluğuna nazaran göz damlaları, burun spreyleri, antihistamin denen alerji ilaçları ve astım ilaçları kullanılır.

Kuşla bağlantılı alerjiler

Kuş besleyen insanlarda alerjik nezle ve alerjik astım üzere hastalıkları tetikleyen bir öteki etken de akar alerjileri olabilir. Konut tozu akarları tüylü hayvanların deri artıklarından da beslendiğinden kedi, köpek, kuş beslenen konutlarda sayılarının daha yüksek olması beklenebilir. Ayrıyeten kuşların tüylerinde farklı akar cinsleri de bulunabilir. Bu akarların hem konut tozu akarlarınınkine benzeri hem de kendilerine mahsus alerjenler üretebildiği gösterilmiştir.

Kuşla bağlı bir diğer alerjik durum ise kuş yeminden kaynaklanabilir. Beslediği muhabbet kuşunun kafesini temizlerken astım atağı geçiren bir hastanın kuşa değil yem olarak kullandığı tahıla alerjisi olduğu saptanmıştır.

Kuş-yumurta sendromu nedir

Emsal protein yapısında olan alerjenlere çapraz hassaslıklar olabilir. Bu durumun bir örneği de kuş-yumurta sendromu olarak isimlendirilen tablodur; bu durum, kuşlarda ve yumurta sarısında bulunan bir alerjenin iştirakinden kaynaklanır. Yetişkinlik periyodunda meskende beslenen kuşa karşı teneffüs yoluyla gelişen hassaslık bu çapraz tabloya neden olur. Çiğ yahut sarısı az pişmiş yumurtayı yemek bu durumdaki hastalarda önemli alerjik tepkilere neden olabilir. Sorumlu olan alerjen ısıya dayanıksız olduğu için düzgün pişmiş yumurta çoklukla problemsiz tüketilir. Pişmiş tavuk eti de ekseriyetle tepkiye neden olmaz yahut ağız içinde hafif yakınmalara sebep olur lakin çiğ tavuk etine dokunmak deride kaşıntı ve kızarıklık oluşturabilir.

Hipersensitivite pnömonisi

Bir çeşit alerjik çok duyarlanma sonucu, akciğerlerde pnömoniye (zatürree) benzeyen lakin mikrobik olmayan bir tablo oluşabilir. Etkilenen şahısta ateş, öksürük, nefes darlığı, halsizlik üzere belirtiler görülür. Bilhassa canlı kökenli unsurlarla ağır bir formda uğraşan çiftçiler, mantar toplayıcıları, kürkçüler, ipek böceği üreticileri, ağaç çalışanları, tütün emekçileri üzere meslek kümelerinde daha sık görülen bu tablo başta güvercin olmak üzere kuş yetiştiricilerinde de görülebilmektedir.

Hastalık kendini akut (ani başlangıçlı) yahut kronik (müzmin) formda gösterebilir. Akut formu hassas kişi hastalığa neden olan unsura aralıklı ve ağır formda maruz kaldığında oluşur. Belirtiler maruziyetten sonra birkaç saat içinde ortaya çıkar. Hasta etkilendiği ortamdan uzaklaştığında bir gün içinde resen güzelleşir. Kronik formunda kişi hastalığa neden olan unsura düşük dozda ancak daima maruz kalmıştır. Geri dönüşsüz akciğer hasarı oluşur ve sebep olan etkenden uzaklaşmak hastalığı düzeltmeye yetmez. Subakut denen orta bir form da bulunur; düşük dozlarda maruziyet ile belirtiler sinsi biçimde ilerler ve ortamdan uzaklaşınca tablo düzelir.

Hipersensitivite pnömonisi teşhisinde laboratuvar testleri yalnızca yardımcıdır. Ekseriyetle teşhis hikayeye nazaran konur. Bronkoskopik olarak alınan yıkama ve doku örnekleri teşhis koydurucu olabilir lakin çoklukla modül alınması gerekmez. Hastalığa ilişkin radyolojik bulgular akciğer sinemasında ve bilhassa yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografide izlenebilir.

Kuş besleyicilerinde görülen hipersensitivite pnömonisi şayet belirtilerin müddeti altı haftadan azsa ve hastanın kuşlardan ve beslenen ortamdan uzak kalması sağlanırsa tam düzgünleşme ile düzelir. Daha uzun periyodik hastalık durumunda ve sorumlu olan etkenden uzaklaşmak yetmiyorsa kortizon tedavisi ile akciğerdeki tutulum düzeltilmeye çalışılır. Kronik olgularda uzun mühlet ve yüksek doz kortizon vermek gerekir. Akciğerlerde ileri derecede geri dönüşsüz hasar oluşmuşsa bu hastalık mevte neden olabilir.