Çocuklarda yüksek tansiyon hakkında merak edilen her şey

Son yıllarda yapılan araştırmalar, çocuklarda yaklaşık yüzde 3-5 oranında hipertansiyon bulunduğunu gösteriyor. Yetişkinler açısından son derece kıymetli olan bu sorun çocukluk çağında erişkinlerden farklı seyrediyor.

Erişkinlerde hipertansiyon hadiselerinin yaklaşık yüzde 90’ında rastgele bir neden bulunmuyor. Lakin şişmanlık, sigara, makûs beslenme ( tuzlu, yağlı, yüksek kalorili ), ailesel yatkınlık üzere risk faktörleri tesirli olabiliyor. Bu tıp yüksek tansiyona, birincil (primer) hipertansiyon deniyor. Hipertansiyon hadiselerinin kalan yüzde 10’u da eşlik eden bir hastalığa bağlı gelişen ikincil (sekonder) hipertansiyon olarak isimlendiriliyor. Buna rağmen çocukların yüzde 15’inde birincil, geri kalan yüzde 85’inde de ikincil hipertansiyon görülüyor.

Çocuk Nefrolojisi Uzmanı Prof. Dr. Ruhan Düşünsel, çocuklarda göülen hipertansiyonla ilgili merak edilenleri anlattı.

Çocuklarda hipertansiyon belirtileri

Çocuklarda hipertansiyon aileler tarafından fark edilmiyor. Bu nedenle daima baş ağrısı, baş dönmesi, bayılma, burun kanaması, uykuda horlama ve görmede bulanıklık üzere belirtiler olması durumunda tabibe başvurulması gerekiyor.

Makus beslenme ve hareketsiz hayat usulünden gerilime kadar birçok faktör çocuklarda hipertansiyon için risk oluşturabiliyor. İmtihan gerilimi ya da günlük hayatta yaşanan diğer gerilimler, kaygı, heyecan, sevinç üzere duygusal durum değişiklikleri de kan basıncında yükselmeye neden oluyor. Bilhassa lise ve üniversite imtihanlarına hazırlanan çocuklarda masa başında geçirilen uzun müddet ve abur cubur atıştırmalıklara bağlı gelişen kilo artışı ile birlikte hipertansiyon görülme riski de artıyor.

Çocuklarda tansiyon kıymeti kaç olmalı

Son yıllarda obezitenin artışıyla primer hipertansiyon görülme sıklığında da artış yaşandı. Pekala, çocuklar için ülkü kan basıncı bedeli var mı? Çocukluk çağında erişkinlerde olduğu üzere hipertansiyon hududu olarak tek bir kıymet söylemek mümkün değildir. Lakin, 0-18 yaş aralığındaki çocuk ve ergenlerin uzunluk ve kilo takiplerinde kullanılan standart eğri ve tablolar üzere hipertansiyon tarifinde da yaş, cins ve boya nazaran hazırlanmış persentil tabloları kullanılmaktadır. Buna nazaran; 90 persentilin altındaki bedeller olağan, 90-95 persentil ortası yüksek kan basıncı ya da prehipertansiyon, 95 üstü ise hipertansiyon olarak isimlendirilmektedir.

Obezite görülme oranı son 30-40 yılda tüm dünyada ikiye katlandı. Dünya datalarına bakıldığında obezite oranının 1975’de kız çocuklarında yüzde 0,7, erkeklerde yüzde 0,9 olduğunu, lakin 2016’ya gelindiğinde bu oranların kızlarda yüzde 5,6 erkeklerde yüzde 7,8’e yükseldiğini görüyoruz. Bu sayılar düşük görünebilir, lakin, bu sayıların değerli oranda obezite dediğimiz kısmı oluşturduğu gözden kaçırılmamalıdır. Münasebetiyle bunlara çok kilolu olma durumu da katıldığında bu oranlar yüzde 20–30’lara dek yükseliyor. Son devirde ülkemizde yapılan araştırmalarda da okul çağı çocuklarında obez ve çok kilolu olmanın emsal oranlarda görüldüğü tespit edildi.

Çocuklarda hipertansiyon tedavisi

Çocukluk çağında başlayan obezite ve hipertansiyon ilerleyen yaşlarda daha büyük sıkıntılara yol açabiliyor. Başta kardiyovasküler hastalıklar, insülin direnci, tip2 diyabet, yağlı karaciğer hastalığı, ruhsal ve ortopedik problemler, uyku bozukluğu üzere birçok hastalıkların gelişmesine sebep oluyor. Günümüzde ömür kayıplarının birinci sıradaki nedeni kalp krizi, beyin kanaması ve inme. Bunun altında yatan birincil neden ise hipertansiyon. Bu nedenle, biz doktorlar öncelikle kilo vermeyi öneriyor ve önemsiyoruz. Buna non farmakolojik tedavi ya da hayat usulünün düzenlenmesi ismini veriyoruz. Kilo vermek kolay değil, lakin, tertipli yapılan antrenman ve diyetle muvaffakiyet sağlanıyor. Bu kademede ailelerin de çocuklarına örnek olması, çocuklara sağlıklı ömür için tertipli aktivite ve beslenme alışkanlıklarının erken yaşta kazandırılması gerekiyor.

Aileler çocuklarında hipertansiyon kuşkusuyla tabibe başvurduğunda öncelikle çocuğun uzunluğu, kilosu ölçülüp beden kitle indeksi hesaplanıyor. Abdominal obezite için karın etrafı, uzunluk oranının tespit edilmesi gerekiyor. Beden kitle indeksi yüzde 85’in altında olan çocuklar olağan kabul ediliyor. Yüzde 85 ila 95 ortası çok kilolu, yüzde 95’in üstü obez sayılıyor. Obezite, hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklara yol açabiliyor, bu nedenle fazla kiloların acilen verilmesi gerekiyor.