Çocuklarda empati becerisini geliştirmek için tavsiyeler

Uzman Klinik Psikolog Nuran Günana, çocuklarda empati hissinin gelişimine ait değerli tavsiyelerde bulundu.

Empatinin en genel manasıyla kişinin kendisini his ve kanılarından soyutlayarak öbür bireylerin hislerini, kanılarını ve olaylara bakış açılarını anlayabilme kabiliyeti olduğunu lisana getiren Nuran Günana, empatinin hem olumlu benlik algısının gelişmesine yardımcı olduğunu hem de kişinin davranışlarının oburlarının his ve davranışlarını nasıl etkileyebileceğini düşünebilmesi için kıymetli bir anahtar rolünde bulunduğunu söyledi.

Sağlıklı ilgi kurulmasına yardımcı oluyor

Uzman Klinik Psikolog Nuran Günana, “Empati yapmak toplumsal bağlantıları kolaylaştırır ve bireylerin sağlıklı ilgiler kurmasını sağlar. Empati çocuklar için son derece değerlidir. Bu maharete sahip olan çocuklar kendilerini inançta hissederler ve beşerlerle güçlü münasebetler kurarlar. Empati marifeti doğuştan gelen bir özellik değildir, bilakis vakit içerisinde öğretilen ve öğrenilen bir beceridir” diye konuştu.

Empatinin temellerinin ömrün birinci yıllarında atıldığını kaydeden Nuran Günana, anne ile çocuk ortasında oluşan sevgi, ilgi ve şefkate dayalı bağlantı çocuğun etrafına de tıpkı formda ilgi ve şefkat göstermesini sağladığını vurgulayarak şunları söyledi: “Annenin bebeğin gereksinimlerini hakikat biçimde düşünüp anlayarak karşılaması çocuğun empati kurma marifetlerini geliştirir. Bu tıpkı vakitte zihinsel gelişimi de olumlu tarafta tesirler.”

Çocukların hayatta örnek aldığı birinci bireylerin anne ve babaları olduğunu hatırlatan Nuran Günana, çocukların empatiyi de anne-babalarından ve toplumsal etraflarından öğrendiğini vurguladı.

Çocuklarının duygusal muhtaçlıklarını karşılayan ve hislerine şefkatli bir formda cevap veren anne ve babaların empatiyi öğrettiğini belirten Nuran Günana,”Çocuğa sevgi ve şefkat verildiğinde, duygusal gereksinimleri karşılandığında, kişiliklerine hürmet duyulduğunda ve hürmet gösterildiğinde onlar da kendilerini bedel verilmiş hissederler, diğerlerine kıymet verirler ve diğerlerinin gereksinimlerine hürmet gösterirler” diye konuştu.

Çocukla karşılıklı konuşulmalı

Çocuğun hislerini ebeveynleri ile paylaştığında, çocuğu dinlemenin ve geçiştirmemenin çocuğun da karşısındakinin niyet ve hislerine ilgi göstermesini sağladığını söz eden Nuran Günana şöyle devam etti: “Çocuk anne ve babasıyla bir sorunu paylaşıyorsa mevzuyu değiştirmeden o bahse odaklanmak, üzerine karşılıklı konuşmalar yapmak ve hislerini tabir etmesini sağlamak çocuğun ebeveynlerine itimadını artıracağı üzere kendi hislerini da tanımasını sağlayacaktır. Bunu sağlamak hayatın her alanında mümkün olabilir. Örneğin, televizyonda gördükleri karakterlerin niyet ve hisleri üzerine konuşmak yahut öykü anlatıldığında, ismi geçen karakterlerin rastgele bir anda nasıl hissedebileceğini hayal etmelerini teşvik etmek ve üzerine konuşmalar yapmak da yararlı olacaktır. Günlük ömürden örnek verilecek olursa, etrafınızda değerli bir hastalığa sahip olan bireylerin ailelerinin nasıl düşünüp ve ne hissedebileceği üzerine çocukla karşılıklı konuşmalar da yapılabilir.”

Birçok anne ve babanın kendi hisleri hakkında konuşmakta zorlandığını ve kaçındığını söyleyen Nuran Günana, bu durumun his idaresinde zorlanan, diğerlerinin hislerini nasıl yönetim edeceğini bilmeyen ve duygusal reaksiyon vermekten kaçınan bireyler oluşmasına neden olduğunu söz etti.

Çocuğa örnek olmakta yarar bulunduğunu lisana getiren Nuran Günana, “Anne ve babaların kendi his ve kanılarını net olarak çocuklarına belirtmeleri çocuğun empati gelişimine yardımcı olacaktır. Örneğin, anne ve baba şayet çocuğun istediği bir aktiviteyi yorgun olduğu için yapamıyorsa bunu ona açıklamaları ve nasıl hissettiklerini söylemeleri çocuğun empati konusunda desteklenmesine yardımcı olur” tavsiyesinde bulundu.

Sevgi, öfke, kızgınlık, kıskançlık, utanç üzere hislerin söz edilebilmesi konusunda çocuğa yardımcı olmanın faydasının görüleceğini söyleyen Nuran Günana, bu hislerin insani olduğunun unutulmaması gerektiğini belirterek şunları söyledi:

“Çocuk bu sözleri ne kadar âlâ yansıtabilirse davranışlarını o kadar âlâ bir halde denetim edebilir. Örneğin, öfkeli bir çocuğa ‘ne manası var bu kadar öfkelenmenin yahut ne var bunda bu kadar kızacak’ üzere telaffuzlar aslında çocuğun hissini reddetmek ve anlamsız görmek manasına gelir. Bunun yerine ‘şu anda çok öfkeli görünüyorsun, anlıyorum’ diyebilmek çocuğun hissini anlamasını ve söz etmesini kolaylaştıracaktır. Küçük yaş çocuklarda bu mevzuda çeşitli kart oyunlarından, oyun temalarından, mecmualardan yahut fotoğraflara bakarak da yararlanılabilir. Yüz tabirlerinin olduğu mecmualara, kartlara yahut fotoğraflara bakarak çocuğa neler düşündüğü ve nasıl hissettiği sorulabilir.”

Empati yapabilen çocuklar daha merhametli olur

Olumlu toplumsal davranışlar kazanmanın çocuklar için son derece değerli olduğunu aktaran Uzman Klinik Psikolog Nuran Günana, kelamlarını şöyle tamamladı: “Empati yapma marifeti olan çocuklar saldırganlığa daha az eğilim gösterirler, daha paylaşımcı, merhametli, yardımsever olurlar ve diğerlerine daha adil davranırlar. Güçlü empati duygusu, çocukların kendileri hakkında kararlar alırken diğerlerine ziyan vermemeleri ve diğerlerinin hakkına hürmet duymaları gerektiği şuurunu sağlar. Bu durum çocukları saldırganlık, diğerlerine şiddet uygulama, husus bağımlılığı, zorbalık, olumsuz akran baskısı üzere makus hayat kaidelerinden da korur.”